Coğrafi Konumu


Akdeniz Bölgesi’nde yer alan Hatay, doğusunda ve güneyinde Suriye, kuzeydoğusunda Gaziantep, kuzey ve kuzey batısında Osmaniye ve Adana, batısında ise Akdeniz ile çevrilmiştir. İlin yüzölçümü 5.403 km2 ’dir. İl arazisi 350 52ı ile 370 04ı kuzey enlemleri, 350 40ı ile 360 35ı doğu boylamları arasında yer alır.
İl genelinde Antakya, Altınözü, Belen, Dörtyol, Erzin, Hassa, İskenderun, Kırıkhan, Kumlu, Reyhanlı, Samandağ, Yayladağı olmak üzere 12 ilçe, 76 belediye ve 359 köy bulunmaktadır.
Bir dinler mozaiği olarak bilinen Hatay, Batı ile Doğu Kültürünün kesiştiği, toplumların kültür alışverişinde bulunduğu bir coğrafyada yer almaktadır. Coğrafi konumu dolayısıyla önemli bir ticaret ve transit geçiş yolu olan Hatay ın, ülkemizin en güney ucunda yer almasının getirdiği sonuç ise Anadolu’yu, Ortadoğu’ya bağlayan önemli bir kavşak olmasıdır. Ayrıca, İskenderun Limanı’yla Akdeniz’e açılan penceresinden Anadolu’nun ticari yaşamına büyük katkılar sağladığı yadsınamaz bir gerçektir.

İklimi


Hatay ilinde Akdeniz iklimi hüküm sürer. Senede ancak bir kaç gün kar yağar. Antakya, Dörtyol, İskenderun, Samandağ ilçelerinde kışlar ılık ve bol yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer. Yayladağı’nda ve iç kesimlerde iklim, kıyı bölgelerine oranla daha serttir. Ortalama yıllık sıcaklık 16-21 0C arasındadır. Ortalama yıllık yağış miktarı 570-1174 mm. arasında değişmektedir. İlimizde görülen en yüksek sıcaklık değeri 43.9 0C ile 26 Ağustos 1962’de, en düşük sıcaklık da -14.6 0C ile 15 Ocak 1950’de yaşanmıştır. Donlu gün sayıları en fazla 7 gün, karlı gün sayıları ise 2 gün kadardır. Yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 22.1 0C’dir. 2001 yılında en yüksek ortalama yağış, Mayıs ayında gerçekleşmiştir (638,5 mm). Antakya’da yıllık ortalama nem oranı ise % 70’tir. Antakya’da hakim rüzgar yönü güneybatı olup, ortalama hızı 4.7 m/sn’dir.

Bitki Örtüsü


Arazinin % 50’sini tarım alanları, % 38’ini orman ve makiler, % 10’unu çayır ve mera arazileri oluşturur. Hatay’ın doğal bitki örtüsünü makiler ve ormanlar oluşturur. Maki türleri, 4-5 m boyunda sert ve tüylü yapraklı bitkiler olup, 800 m’ye kadar rastlanmaktadır. Mersin, defne, kısa meşe, kermes, sakız, keçiboynuzu, yabani zeytin, zakkum, alıç, çitlembik, akçameşe, pırnal yörede en çok rastlanan maki türleridir. İlde doğal örtüyü oluşturan ormanlar, Amanos Dağları ile Keldağ’da yoğunlaşmaktadır. Amanos Dağlarının denize bakan yamaçlarında, makilik alanlardan sonra, 800 m’den 1200 m’ye kadar ardıç gibi ibreli ağaçlarla, meşe, kayın, kızılcık, kavak, çınar ve tespih gibi yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlar bulunur. 1200 m’nin üzerinde ibreli ağaçlardan kızılçam, karaçam, sedir ve yer yer ardıçlardan oluşan geniş orman alanları vardır. Keldağ’ın Akdeniz’e bakan kesimlerinde yaklaşık 900 m’ye kadar, maki türü ağaçlardan mersin ve defneler çok yaygındır. Bu yükselti basamağının üzerinde, bazı ibreli ağaçlarla meşe ve kayın gibi yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlar başlar. Keldağ doğal bitki örtüsü açısından Amanos Dağları kadar zengin değildir.

Akarsuları

Hatay ili, Asi Nehri, Karasu ve Afrin Çayı olmak üzere belli başlı 3 önemli akarsuya sahiptir. Asi Nehri Lübnan’dan doğar, Suriye’yi geçtikten sonra bir süre Türkiye-Suriye sınırını oluşturur, daha sonra yön değiştirerek Türkiye’ye girer. Antakya’dan geçtikten sonra Samandağ’da delta yaparak Akdeniz’e dökülür. Nehrin toplam uzunluğu 380 km, il sınırı içerisindeki uzunluğu 94 km civarındadır. Karasu, Kahramanmaraş ilinden doğar ve Afrin Çayı ile bugün kurutulmuş olan Amik Gölü yatağında birleşir ve bir kanalla Asi Nehrine dökülür. Karasu Nehrinin uzunluğu 122 km’dir. Afrin Çayı ise 197 km uzunluğunda olup, Gaziantep’ten doğar ve Karasu ile eski Amik Gölü yatağında birleşir.

Göl, Baraj ve Göletleri

İlimizle özdeşleşmiş olan ve Karasu Nehri ile Gölbaşı Gölü’nün sularıyla beslenen Amik Gölü 35-40 yıl süren bir çalışma ile kurutulmuş ve göl alanı tarıma açılmıştır. Günümüzde göl olarak sadece Kırıkhan sınırları içindeki Gölbaşı Gölü ve Reyhanlı sınırları içinde bulunan ve yapay bir göl olan Yenişehir Gölü bulunmaktadır. İlimizde faal durumda Altınözü’ndeki Yarseli Barajı ve Yayladağı Barajı olmak üzere iki baraj ve ikisi henüz bitmemiş dört gölet bulunmaktadır. Topboğazı ve Görentaş Göletleri hizmete girmiş olup Karamanlı ve Demrek Göletleri’nin inşaatı devam etmektedir.

Vadi ve Ovaları

Asi Havzasında, asıl Asi Vadisi’nin yanı sıra Asi ile birleşen Karasu ve Afrin Çaylarının oluşturduğu vadiler vardır. Ayrıca Asi Havzası dışına çıkıp, doğrudan Akdeniz’e dökülen küçük dere ve çayların oluşturduğu çok sayıda küçük vadi bulunmaktadır. Hatay topraklarının orta kesiminde; Asi, Karasu ve Afrin vadi tabanlarının dolmasıyla ortaya çıkan geniş düzlüklerde Amik Ovası oluşmuştur. Amik Ovası’nın orta kısımlarında yer alan Amik Gölü, 1970’li yıllarda tamamen kurutulmuş ve 1980 yılında tarıma açılmıştır. Amik ovası 119.350 hektar olup, ilin en geniş ve verimli ovasıdır. Üç yönden gelen akarsuların getirdiği alüvyonların toplanmasıyla oluşan bu çok verimli ovada bütün ürünler yetiştirilebilir. Dörtyol, Erzin, Payas, İskenderun, Samandağ ve Arsuz ovaları ise Hatay’ın kıyı ovalarını oluşturur. Dörtyol-Erzin-Payas Ovası 34.920 hektar, Arsuz Ovası 6.840 hektar ve Samandağ Ovası 3.200 hektardır.

Plato ve Yaylaları

Hatay’da plato alanları Amanos Dağlarının eteklerinde oluşmuştur. Düz basamaklar şeklinde 800-1000 m yükselti kuşağında yer alan platolar üzerinde, yaz-kış kullanılan yayla alanları bulunmaktadır. Bunların en önemlileri Belen, Atik, Zorkun ve Güzelyayla (Soğukoluk) yaylalarıdır. Keldağ’ın, Asi oluğuna bakan yamaçlarında genç fayların oluşturduğu dik basamaklar vardır. Bu basamakların üzerinde yaklaşık 350-400 m yükselti kuşağında geniş platolar yer alır.

Dağları

İldeki dağlar Güneydoğu Toroslar’ın başlangıcını oluşturur. Hatay il sınırları içerisindeki en büyük dağ, Amanos Dağlarıdır. Güneybatısında Samandağ civarında Musa Dağı ile Hatay’ın güney ucunda Suriye sınırına paralel olarak uzanan El-Mansuriye Dağı vardır. Batı kesiminde ise Kızıldağ yükselmektedir. Amanos dağlarının en yüksek yeri, Dörtyol ilçesinin doğusunda kalan 2240 m yükseltili Mığır Tepe’dir (Bozdağ). Burası aynı zamanda Hatay ilinin de en yüksek noktasıdır. Yine Amanoslar üzerindeki Hassa’daki Kuşçu Tepe 2076 m’dir. Amanos Dağları üzerindeki diğer yüksek tepeler ise; 1700 m yükseltili Kızıldağ ve 1668 m yükseltili İkiztepe dir. Amanos Dağlarının uzunluğu yaklaşık 175 km’dir. Genişliği ise 15-30 km arasında değişmektedir. Bu dağlar yüksek ve dik olduğundan güç geçit verir. En önemli geçit Elmadağ üzerindeki 660 m yükseltili Belen Geçidi’dir. Hatay çöküntü alanının güneyini kuşatan Keldağ ise Yayladağı ve Altınözü ilçeleri arasını bütünüyle kaplar. En yüksek noktası Yayladağı ilçesinin kuzeybatısındaki 1729 m yükseltili Akra Dağı’dır. Keldağ’ın Merkez İlçe’ye doğru uzanan bölümü 500 m yükseltili Habib-i Neccar Dağı’nı oluşturur. Keldağ’ın arka kesimi 1235 m yükseltili Ziyaret Dağı’dır.